8/6/17

Για την επιμόρφωση Β’ επιπέδου ΤΠΕ…

Οι ραγδαίες τεχνολογικές εξελίξεις στον τομέα των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας (ΤΠΕ) μεταβάλλουν τον κόσμο από κάθε άποψη. Το σχολείο δεν είναι δυνατόν να μείνει έξω ή να είναι μακριά από αυτή τη διαδικασία. Οι συνθήκες μάθησης στο σύγχρονο σχολείο, οι γνώσεις, δεξιότητες και στάσεις που αναμένεται να αποκτήσουν οι μαθητές πρέπει να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις της κοινωνίας, όπως αυτές διαμορφώνονται στο παραπάνω σκηνικό.
Είναι επομένως αναγκαίος ο εκσυγχρονισμός και η βελτίωση της παρεχόμενης εκπαίδευσης, και σε συνάρτηση με την αξιοποίηση των ΤΠΕ.
Οι ΤΠΕ μπορούν να παίξουν ένα σπουδαίο ρόλο στο «Νέο Σχολείο», το οποίο τοποθετεί το μαθητή στο επίκεντρο της εκπαιδευτικής διαδικασίας, με την ενεργητική του συμμετοχή στις δραστηριότητες μάθησης και με εξατομίκευση της διδασκαλίας, βελτιώνει την παρεχόμενη εκπαίδευση, προωθεί τη δια βίου μάθηση και ενισχύει την καινοτομία και τη δημιουργικότητα..
Ο σημαντικότερος παράγοντας για την επιτυχία των στόχων που θέτει το «Νέο σχολείο» είναι ο ίδιος ο εκπαιδευτικός, ο οποίος πρέπει να διαθέτει τα απαραίτητα εφόδια που θα του επιτρέψουν να λειτουργήσει στη νέα πραγματικότητα και να αξιοποιήσει τα νέα δεδομένα και τις ΤΠΕ για την καλύτερη επίτευξη των μαθησιακών και παιδαγωγικών στόχων.
Το έργο «επιμόρφωση των εκπαιδευτικών για την αξιοποίηση και εφαρμογή των ΤΠΕ στη διδακτική πράξη» του ΕΠ «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση», ΕΣΠΑ (2007-2013), το οποίο υλοποιείται με τη συγχρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Ελληνικού Δημοσίου έχει ως αντικείμενο την επιμόρφωση μεγάλου αριθμού εκπαιδευτικών των ελληνικών σχολείων της πρωτοβάθμιας και της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στη διδακτική αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών  στην τάξη.
Η επιμόρφωση Β’ επιπέδου ΤΠΕ συνιστά ολοκληρωμένη επιμόρφωση για την αξιοποίηση και εφαρμογή των ΤΠΕ στη διδακτική πράξη.
Τα επιμορφωτικά προγράμματα διεξάγονται αποκλειστικά σε ειδικά εξοπλισμένα κέντρα σε όλη τη χώρα, Κέντρα Στήριξης Επιμόρφωσης (Κ.Σ.Ε.) - τα οποία συνήθως είναι σχολεία - από εξειδικευμένους επιμορφωτές (επιμορφωτές Β’ επιπέδου ΤΠΕ), οι οποίοι έχουν εκπαιδευτεί κατάλληλα για το σκοπό αυτό σε Πανεπιστήμια, Πανεπιστημιακά Κέντρα Εκπαίδευσης (ΠΑΚΕ), κατά τη διάρκεια συγκεκριμένων επιμορφωτικών περιόδων.
Εν γένει, τα επιμορφωτικά προγράμματα υλοποιούνται σε ομάδες 10 έως 15 ατόμων και η διδασκαλία διαρκεί 96 ώρες, κατανεμημένες κατά κανόνα σε 6 ώρες ανά εβδομάδα. Τα μαθήματα γίνονται εκτός σχολικού ωραρίου, ώστε να μην παρεμποδίζεται η κανονική λειτουργία των σχολείων.
Τα επιμορφωτικά προγράμματα συμπληρώνονται με την εφαρμογή των γνώσεων και δεξιοτήτων Β’ επιπέδου ΤΠΕ μέσα στην σχολική τάξη από τους επιμορφούμενους, ως οργανικό κομμάτι της επιμορφωτικής διαδικασίας, με την υποστήριξη και καθοδήγηση των επιμορφωτών και των υποστηρικτικών δομών της Πράξης.
Συγκεκριμένα, μετά την υλοποίηση ικανού αριθμού εβδομάδων του προγράμματος ξεκινούν οι δράσεις «εφαρμογής στην τάξη» των γνώσεων και δεξιοτήτων που αποκτούν οι εκπαιδευτικοί στο πλαίσιο της επιμόρφωσής τους. Στο πλαίσιο αυτό, οι εκπαιδευτικοί υλοποιούν «παρεμβάσεις» στην τάξη, δηλαδή υλοποιούν με τους μαθητές τους εκπαιδευτικές δραστηριότητες με αξιοποίηση ΤΠΕ, με την καθοδήγηση και υποστήριξη των επιμορφωτών τους. Οι εκπαιδευτικές δραστηριότητες βασίζονται σε αναλυτικά σενάρια που διατίθενται στο πλαίσιο του επιμορφωτικού υλικού και συνάδουν κατά το δυνατόν με τα προγράμματα σπουδών του σχολείου για τα συγκεκριμένα μαθήματα, τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή. Επίσης, εντάσσονται στο επιμορφωτικό πρόγραμμα «υποστηρικτικές συναντήσεις», κατά τις οποίες οι επιμορφωτές προετοιμάζουν τους επιμορφούμενους για την υλοποίηση ισάριθμων «παρεμβάσεων» με αξιοποίηση ΤΠΕ στην τάξη με τους μαθητές τους. Η διαδικασία αυτή επιτρέπει, ως πρόσθετο αποτέλεσμα, τα οφέλη που προκύπτουν από την επιμόρφωση να φτάνουν πολύ γρήγορα και με μαζικό τρόπο στους μαθητές.
Στην επιμόρφωση Β' επιπέδου ΤΠΕ μπορούν να λάβουν μέρος φιλόλογοι (ΠΕ02), μαθηματικοί (ΠΕ03), καθηγητές φυσικών επιστημών (ΠΕ04), καθηγητές γαλλικής, αγγλικής και γερμανικής γλώσσας (ΠΕ05/06/07), καθηγητές πληροφορικής (ΠΕ19/20), δάσκαλοι (ΠΕ70) και νηπιαγωγοί (ΠΕ60), καθώς και εκπαιδευτικοί «συναφών» κλάδων, δηλαδή εκπαιδευτικοί που έχουν δυνατότητα διδασκαλίας μαθημάτων των παραπάνω κλάδων, ως πρώτη ή δεύτερη ανάθεση. Για παράδειγμα, εκπαιδευτικοί κλάδου ΠΕ12.10-Φυσικοί Ραδιοηλεκτρολόγοι, ΠΕ14.04-Γεωπόνοι μπορούν να παρακολουθήσουν ένα πρόγραμμα επιμόρφωσης ΠΕ04, διότι έχουν τη δυνατότητα να διδάξουν Φυσική και Βιολογία αντίστοιχα, ως δεύτερη ανάθεση, εκπαιδευτικοί κλάδου ΠΕ01-Θεολόγοι μπορούν να παρακολουθήσουν ένα πρόγραμμα επιμόρφωσης ΠΕ02, διότι έχουν τη δυνατότητα να διδάξουν Ιστορία ως δεύτερη ανάθεση, εκπαιδευτικοί κλάδων οι οποίοι έχουν τη δυνατότητα να διδάξουν μάθημα/τα του ΤΟΜΕΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ στα ΕΠΑΛ ως β΄ ανάθεση μπορούν να παρακολουθήσουν ένα πρόγραμμα επιμόρφωσης ΠΕ19/20.
Θα πρέπει να είναι μόνιμοι εκπαιδευτικοί δημοσίων και ιδιωτικών σχολείων και να υπηρετούν σε σχολείο κατά τη χρονική περίοδο της επιμόρφωσης, ώστε να έχουν τη δυνατότητα να εφαρμόσουν στην πράξη - στην τάξη τους - τις γνώσεις και δεξιότητες που αποκτούν, πράγμα που αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της ίδιας της επιμορφωτικής διαδικασίας. Εκτός από τους καθηγητές πληροφορικής (ΠΕ19/20) και αυτούς που περιλαμβάνονται σε μητρώα εκπαιδευτών Α’ επιπέδου παλαιότερων έργων,, οι υπόλοιποι κλάδοι εκπαιδευτικών θα πρέπει να έχουν ήδη πιστοποιηθεί ως προς τις βασικές δεξιότητες ΤΠΕ – Α' επιπέδου για να μπορέσουν να συμμετάσχουν στην επιμόρφωση Β' επιπέδου ΤΠΕ.
Η επιμόρφωση θα διεξαχθεί σε επιμορφωτικές περιόδους εξάμηνης περίπου διάρκειας η κάθε μία, στο διάστημα 2009 - 2015 και αναμένεται να την παρακολουθήσουν 27.500 εκπαιδευτικοί. Επίσης, 400 εκπαιδευτικοί, μεταξύ των οποίων και σχολικοί σύμβουλοι, θα παρακολουθήσουν προγράμματα εκπαίδευσης επιμορφωτών Β’ επιπέδου ΤΠΕ σε Πανεπιστημιακά Κέντρα.
Αντικείμενο της επιμόρφωσης Β’ επιπέδου ΤΠΕ είναι η εκμάθηση των αρχών παιδαγωγικής αξιοποίησης των ΤΠΕ, η απόκτηση δεξιοτήτων, κατά κλάδο εκπαιδευτικών, για την παιδαγωγική αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού, εργαλείων γενικής χρήσης και του διαδικτύου, με έμφαση στα εργαλεία και υπηρεσίες Web 2.0 (social software), καθώς και η καλλιέργεια του τρίπτυχου γνώσεις, δεξιότητες και στάσεις, που συνεισφέρουν διττά: στη συνεχιζόμενη εκπαίδευση, προσωπική και επαγγελματική αναβάθμιση των επιμορφούμενων εκπαιδευτικών, καθώς και στην αξιοποίηση των ΤΠΕ στην τάξη από τους ίδιους και τους μαθητές τους για την έρευνα, αλληλεπίδραση, συνεργασία και οικοδόμηση νέων γνώσεων. Επιπρόσθετα, στο αντικείμενο της επιμόρφωσης περιλαμβάνεται η εκμάθηση χρήσης και εκπαιδευτικής αξιοποίησης των διαδραστικών συστημάτων διδασκαλίας, καθώς και συστημάτων διαχείρισης εκπαιδευτικού περιεχομένου, όπως οι διαθέσιμες εκπαιδευτικές πλατφόρμες και αποθετήρια συλλογής και διάθεσης εκπαιδευτικού υλικού (πχ. «Ιφιγένεια»/ βιβλιοθήκη εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων, «Φωτόδενδρο», σύστημα προβολής ηλεκτρονικών σχολικών βιβλίων).
Στόχοι της επιμόρφωσης Β’ επιπέδου ΤΠΕ είναι οι επιμορφούμενοι εκπαιδευτικοί να:
  • κατανοήσουν τις προϋποθέσεις και τις δυνατότητες παιδαγωγικής αξιοποίησης των ΤΠΕ στην εκπαίδευση για την αναβάθμιση και το μετασχηματισμό της διαδικασίας της διδασκαλίας και της μάθησης και την επίτευξη των στόχων που θέτει το Πρόγραμμα Σπουδών
  • μπορούν να χρησιμοποιήσουν αποδοτικά τις δυνατότητες που προσφέρουν οι ΤΠΕ για την ενεργό συμμετοχή εκπαιδευτικών και μαθητών σε κοινότητες μάθησης. Ειδικότερα, να κατανοήσουν και να μετέχουν στις νέες διαστάσεις του διαδικτύου (web 2.0), όπως η κοινωνική δικτύωση και ο νέος ρόλος χρηστών ως συν-δημιουργών του ψηφιακού περιεχομένου.
  • αποκτήσουν συνολική εποπτεία για το υπάρχον Εκπαιδευτικό λογισμικό, τα υπάρχοντα γενικά και ειδικά εργαλεία, καθώς και το Διαδίκτυο και τα θέματα ασφαλούς χρήσης του, ειδικότερα εργαλεία και υπηρεσίες Web 2.0 (blogs, wikis, podcasts, social networks κ.α.), συστήματα διαχείρισης εκπαιδευτικού περιεχομένου (Learning Management Systems), ασύγχρονης εξ αποστάσεως εκπαίδευσης, τις διαθέσιμες εκπαιδευτικές πλατφόρμες και αποθετήρια συλλογής και διάθεσης εκπαιδευτικού υλικού (πχ. «Ιφιγένεια»/ βιβλιοθήκη εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων, «Φωτόδενδρο», σύστημα προβολής ηλεκτρονικών σχολικών βιβλίων), τα οποία θα μπορούν να αξιοποιήσουν για την ένταξη των Τ.Π.Ε στην διδακτική πράξη
  • είναι σε θέση να χρησιμοποιούν κατάλληλο για την ειδικότητά τους εκπαιδευτικό λογισμικό ή γενικά και ειδικά  εργαλεία, όπως αυτά που αναφέρονται παραπάνω.
  • αντιληφθούν την αναγκαιότητα και το ρόλο της εκπαιδευτικής δραστηριότητας για την εφαρμογή των Τ.Π.Ε στην τάξη
  • κατανοήσουν τις αρχές σχεδιασμού μιας εκπαιδευτικής δραστηριότητας ώστε να μπορούν να την εντάξουν στην διδακτική πράξη. Ειδικότερα για την περίπτωση των τεχνολογιών Web 2.0, να αναγνωρίζουν την αναγκαιότητα εφαρμογής τους ως μέσο για το μετασχηματισμό της διδασκαλίας και να τις χρησιμοποιούν και εφαρμόζουν για το σκοπό αυτό.
  • είναι σε θέση να χρησιμοποιήσουν αποδοτικά το διαδραστικό πίνακα της τάξης τους στην εκπαιδευτική διαδικασία.
  • γνωρίσουν τις βασικές αρχές οργάνωσης και διαχείρισης της χρήσης των Τ.Π.Ε στην τάξη.
  • αναπτύξουν τη δεξιότητα της επικοινωνίας και συνεργασίας τόσο με τους μαθητές τους, όσο και με τους συναδέλφους τους με τη βοήθεια των τεχνολογιών Web 2.0.
Ένας αριθμός επιμορφωτικών προγραμμάτων Β’ επιπέδου ΤΠΕ υλοποιούνται με το μοντέλο της μεικτής μάθησης (blended learning), συνδυάζοντας εξ αποστάσεως μάθηση (σύγχρονες εξ αποστάσεως συνεδρίες και ασύγχρονες δράσεις) και περιορισμένο αριθμό δια ζώσης συνεδριών κλασσικού τύπου, προκειμένου να καλυφθούν οι ιδιαίτερες επιμορφωτικές ανάγκες ορισμένων περιοχών. Τα προγράμματα αυτά υλοποιούνται με βάση χωριστές Προσκλήσεις. Περισσότερες λεπτομέρειες μπορείτε να δείτε εδώ.



Υγειονομική εξέταση και πρακτικές δοκιμασίες των υποψηφίων 2017 για τα ΤΕΦΑΑ

Δελτίο τύπου (10-5-2017) του Υπουργείου Παιδείας


Από το Υπουργείο Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων, υπενθυμίζεται ότι η υγειονομική εξέταση και πρακτική δοκιμασία (Αγωνίσματα) των υποψηφίων για τα ΤΕΦΑΑ, θα διεξαχθούν από την Τρίτη 20 Ιουνίου 2017 μέχρι και την Παρασκευή 30 Ιουνίου 2017.



Κατά τη διάρκεια του τρέχοντος σχολικού έτους (2016-2017) οι μαθητές της τελευταίας τάξης, των ΓΕΛ και ΕΠΑΛ καθώς και οι απόφοιτοι των Λυκείων που επιθυμούν να είναι υποψήφιοι για τα ΤΕΦΑΑ, κατέθεσαν αίτηση – δήλωση στο Λύκειό τους από τις 21 Φεβρουαρίου έως και τις 10 Μαρτίου 2017 για συμμετοχή στις πρακτικές δοκιμασίες, προκειμένου να δημιουργηθεί ένα αρχείο υποψηφίων για τα ΤΕΦΑΑ. Υποψήφιοι που δεν δήλωσαν συμμετοχή στις πρακτικές δοκιμασίες για τα ΤΕΦΑΑ στις προαναφερόμενες ημερομηνίες, μπορούν να συμμετάσχουν στις δοκιμασίες αυτές (αγωνίσματα) κατά τις ημέρες διεξαγωγής των εξετάσεων στα αγωνίσματα, διότι η αίτηση – δήλωση  δεν ήταν δεσμευτική.

Όσοι απόφοιτοι διεκδικούν την εισαγωγή τους στα ΤΕΦΑΑ με τη διαδικασία του 10% των θέσεων εισακτέων, χωρίς νέα εξέταση, συμμετέχουν στη διαδικασία επιλογής με βάση τη βαθμολογία της τελευταίας εξέτασής τους στα πανελλαδικώς εξεταζόμενα μαθήματα και πρακτικές δοκιμασίες. Οι υποψήφιοι αυτοί δεν έχουν τη δυνατότητα ή δικαίωμα να εξεταστούν ξανά στις πρακτικές δοκιμασίες για τα ΤΕΦΑΑ.

Οι υποψήφιοι κατά την προσέλευσή τους στις επιτροπές υγειονομικής εξέτασης και πρακτικής δοκιμασίας, πρέπει να είναι εφοδιασμένοι με:
α) δύο (2) μικρές φωτογραφίες
β) ακτινογραφία θώρακα, καρδιογράφημα και βεβαίωση οπτικής οξύτητας. Οι βεβαιώσεις αυτές μπορούν να έχουν εκδοθεί από νοσηλευτικό ίδρυμα του Δημοσίου ή ΝΠΔΔ ή ιατρό του δημοσίου ή και από ιδιώτη γιατρό. Οι ιατρικές εξετάσεις ισχύουν για έξι (6) μήνες από την ημερομηνία έκδοσής τους.
γ) το δελτίο εξεταζομένου από το Λύκειό τους όπου αναγράφεται ο κωδικός αριθμός του υποψηφίου. Ο υποψήφιος επίσης θα έχει μαζί του Δελτίο Αστυνομικής Ταυτότητας ή Διαβατήριο ή άλλο αποδεικτικό της ταυτότητας, έγγραφο.

Οι επιτροπές υγειονομικής εξέτασης θα λειτουργήσουν στις έδρες των παρακάτω Διευθύνσεων Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης :

• Διεύθυνση Α' Αθήνας, 
• Διεύθυνση Β' Αθήνας,
• Διεύθυνση Γ' Αθήνας,
• Διεύθυνση Δ’ Αθήνας,
• Διεύθυνση Πειραιά,
• Διεύθυνση Ανατολικής Αττικής,
• Διεύθυνση Αχαΐας (Πάτρα),
• Διεύθυνση Αρκαδίας (Τρίπολη),
• Διεύθυνση Έβρου (Αλεξανδρούπολη),
• Διεύθυνση Ηρακλείου,
• Διεύθυνση Ιωαννίνων,
• Διεύθυνση Ανατολικής Θεσσαλονίκης,
• Διεύθυνση Δυτικής Θεσσαλονίκης,
• Διεύθυνση Καβάλας,
• Διεύθυνση Κοζάνης
• Διεύθυνση Λάρισας και
• Διεύθυνση Τρικάλων.

 Σημειώνεται ότι η κολύμβηση (50μ. ελεύθερο) περιλαμβάνεται στα τέσσερα (4) αγωνίσματα από τα οποία οι ενδιαφερόμενοι επιλέγουν τρία για εξέταση. Για την ίση μεταχείριση των υποψηφίων πρέπει το αγώνισμα αυτό να διεξάγεται σε κολυμβητήριο των 50μ.
Λόγω της έλλειψης κολυμβητηρίου 50 μ. στην πόλη της Κοζάνης το αγώνισμα της κολύμβησης θα διεξαχθεί στην πόλη της Πτολεμαΐδας


Διευκρινίζεται ότι δεν επιτρέπεται η εξέταση του υποψηφίου σε περισσότερες από μία επιτροπές.

Οι συγκεκριμένοι χώροι διεξαγωγής των αγωνισμάτων και το αναλυτικό πρόγραμμα κάθε επιτροπής, ανακοινώνονται από τις κατά τόπους Διευθύνσεις Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης.

Οι υποψήφιοι των ΕΠΑΛ που εξετάζονται στις 20 και 21 Ιουνίου και οι υποψήφιοι που συμμετέχουν στις εξετάσεις ειδικών μαθημάτων από 22 μέχρι και 30 Ιουνίου 2017, εφόσον συμπίπτει η ημέρα πρακτικής δοκιμασίας με αυτή της εξέτασής τους, μπορούν να ζητούν από την οικεία Επιτροπή, η οποία και οφείλει να ορίζει, διαφορετική ημέρα εξέτασης.


1/6/17

Άγιος Νεκτάριος: Προστάτης των γυμναστών


Η ανακήρυξη του Αγ. Νεκταρίου, ύστερα από εισηγητική πρόταση επιτροπής Καθηγητών Φυσικής Αγωγής, ως Προστάτη των Γυμναστών, μάς έδωσε την αφορμή να μελετήσουμε κατά πόσο είναι επίκαιρες οι σχετικές θέσεις του Αγίου σήμερα, ώστε να αναδειχθεί η συμβολή του.

agiosNektariosΟι θέσεις του αυτές αναπτύσσονται στην ομιλία του «Περί Γυμναστικής», η οποία εκφωνήθηκε στις 21-8-1893 στα εγκαίνια του νεοσύστατου Γυμναστικού Συλλόγου Κύμης, όπου διετέλεσε Ιεροκήρυκας.[1] Το κείμενο αυτό δημοσιεύτηκε ελαφρώς προσαρμοσμένο για γενικότερη χρήση στις 3-5-1901 σ’ ένα δυσεύρετο περιοδικό.[2]
Εντάσσεται, όμως, στα πλαίσια ενός παιδαγωγικού κειμένου του Αγίου με γενικότερο τίτλο «Περί των αποτελεσμάτων της αληθούς και ψευδούς μορφώσεως», που περιλαμβάνει άλλες δύο μελέτες, με σκοπό, όπως γράφει ο ίδιος, να συντελέσει στην αληθή μόρφωση και εκπαίδευση και στην περιστολή των κακών που μας έχουν κατακλύσει, εξαιτίας «της ατελούς μορφώσεως και της ψευδούς υπό των πραγμάτων υπολήψεως», το οποίο εξέδωσε και διένειμε δωρεάν.[3]
Όλοι οι κορυφαίοι Πατέρες της Ορθοδόξου Εκκλησίας, από τους πρώτους αποστολικούς χρόνους ήδη, και εμφανέστερα από τον δ΄ αιώνα και εξής, διδάσκουν ότι υπάρχει στενή ενότητα μεταξύ ψυχής και σώματος του ανθρώπου, τα οποία δημιουργήθηκαν ταυτόχρονα[4] και είναι αδιαχώριστα. Μάλιστα, χρησιμοποιούν παραστατικά παραδείγματα, για να καταδείξουν αυτή τη στενή σχέση. Εν ολίγοις, το σώμα ζωογονείται δια της ψυχής και η ψυχή ενεργεί δια του σώματος.[5] Γι’ αυτό, ολόκληρη η λατρευτική και μυστηριακή ζωή της Εκκλησίας αναφέρεται στον όλο άνθρωπο αποτελούμενο από ψυχή και σώμα.[6]

Απ’ όλους τους Εκκλησιαστικούς Πατέρες, για την ανθρωπολογία του διακρίνεται ο Άγιος Γρηγόριος Νύσσης, επειδή είναι η διεξοδικότερη, περιλαμβάνουσα τα δύο συγγράμματά του, «Περί κατασκευής του ανθρώπου» και «Περί της γενέσεως του ανθρώπου».
Κατ’ αρχάς, στο «Περί Γενέσεως» δίνει τον ορισμό του ανθρώπου, λέγοντας ότι δεν έχουμε, βέβαια, ανάγκη να δανειστούμε ξένους όρους, ούτε να εισαγάγουμε στην αλήθεια στοιχεία από τη φιλοσοφία της ματαιότητας: «Άνθρωπος εστί ποίημα Θεού λογικόν κατ’ εικόνα γενόμενον του κτίσαντος αυτόν».[7] Στο «Περί κατασκευής του ανθρώπου» ο Άγιος αποδεικνύει, αφενός σε όσους πιστεύουν ότι οι ψυχές προβιοτεύουν σε μια ιδιαίτερη κατάσταση και εξαιτίας της κακίας ξεπέφτουν και εισέρχονται στο σώμα (υποστηρίζουν και τη μετεμψύχωση) και αφετέρου σε όσους νομίζουν ότι οι ψυχές έρχονται εκ των υστέρων να εμψυχώσουν τα σώματα, πως ο άνθρωπος είναι ένας, συνιστάμενος από ψυχή και σώμα, και δεχόμαστε μία και κοινή την αρχή της συστάσεώς του.[8] Ο Θεός «εποίησε» τον εσωτερικό άνθρωπο και «έπλασε» τον εξωτερικό άνθρωπο[9] συγχρόνως.

Ο Άγιος Νεκτάριος, λοιπόν, ως σύγχρονη κατακλείδα όλων των προγενέστερων Πατέρων, στην ομιλία του Περί Γυμναστικής ξεκινά από την αφετηρία του «ενός υλο-πνευματικού όντος», που είναι ο άνθρωπος. Όταν το σώμα πάσχει, όλος ο άνθρωπος πάσχει.[10] Κι επειδή πολλοί παράγοντες επιβουλεύονται την υγεία της ψυχής και του σώματος, «ο άνθρωπος οφείλει να προνοήση υπέρ της ενισχύσεως αμφοτέρων». Διότι το σώμα που έχει ευεξία υπηρετεί την ψυχή πρόθυμα και ακούραστα, η δε ψυχή όταν σωφρονεί και υγιαίνει, χειρίζεται και τις δυνάμεις του σώματος με σωφροσύνη. Έτσι, ο Άγιος δέχεται τη «σύμμετρο σωματική γυμνασία ως αναγκαία άσκησιν», όχι μόνο λόγω του στενού συνδέσμου μεταξύ ψυχής και σώματος, αλλά και «διότι η μεν άκρα της ψυχής ανάπτυξις δια τους υπερβάλλοντας πόνους φθείρει το σώμα, η δε άκρα του σώματος ανάπτυξις δια την αδιάλειπτον άσκησιν φθείρει την ψυχήν (κατά τον Αριστοτέλη)».[11] Έπειτα προχωρεί βαθύτερα και εξηγεί γιατί η υπερβολική σωματική άσκηση «διττώς την ψυχήν διαφθείρει»: διαφθείρει διπλά την ψυχή, έμμεσα μεν με την επερχόμενη ασθένεια, άμεσα δε με την υπερβολική δύναμη του σώματος. Διότι η υπερβολική δύναμη του σώματος, το καθιστά ανυπότακτο, θρασύ και απειθές προς τα προστάγματα της ψυχής. Του παρέχει δε το θράσος να επαναστατεί κατά του πνεύματος.

Άρα, αν θα θέλαμε να απομονώσουμε έναν ουσιαστικό ορισμό, θα λέγαμε ότι ο σκοπός της γυμναστικής, κατά τον Άγιο Νεκτάριο, είναι «η ενίσχυσις των σωματικών δυνάμεων προς πρόθυμον ικανοποίησιν των απαιτήσεων του πνεύματος.»[12]

Θεωρεί, λοιπόν, «οιωνό άριστο» τη σύσταση του εν λόγω Γυμναστικού Συλλόγου και στόχος τέτοιων συλλόγων είναι η σωματική γυμνασία και η πνευματική ανάπτυξη, οι δύο πόλοι γύρω από τους οποίους στρέφεται η τελεία μόρφωση και η τελεία αγωγή.[13] Γι’ αυτό, καλεί την Πολιτεία και την κοινωνία να στηρίξει το Γυμναστικό αυτό Σύλλογο, προκειμένου να εκπληρώσει ανεμπόδιστα το σκοπό τον οποίο προτίθεται.

Αργότερα, ως Διευθυντής της Ριζαρείου Εκκλησιαστικής Σχολής (1894-1908), ο σοφός Παιδαγωγός φρόντιζε ιδιαίτερα για τη βελτίωση της διατροφής και την άθληση των ιεροσπουδαστών.[14] Λέγεται, μάλιστα, ότι καθιέρωσε το ποδόσφαιρο,[15] ύστερα από παράκληση των σπουδαστών να τους επιτραπεί.

Ο Καθηγητής του ΤΕΦΑΑ του Παν/μίου Αθηνών, Διαμαντής Γεωργούλιας, στην παραπάνω ομιλία του Αγίου, βλέπει μια δημοκρατική και ηθική θεώρηση της αγωγής, εξαιτίας των όρων «ελεύθερου» και «ευηγμένου» πολίτη, που χρησιμοποιεί ο Άγιος. Η θεώρηση αυτή οδηγεί τον Καθηγητή Γεωργούλια σε μια «ολική ανάπτυξη της φύσης του Ανθρώπου, όπως αυτά διδαχθήκανε από τους Αρχαίους Έλληνες Φιλοσόφους και τους Πατέρες της Εκκλησίας».

Η Αρετή και η Καλοκαγαθία, όπως συνάγεται, είναι οι βασικές αρχές στις οποίες στοχεύει η σωματική παιδεία. Φυσικά, δεν παραλείπει να τονίσει τον πνευματικό σκοπό της γυμναστικής, ο οποίος, κατά τον Άγ. Νεκτάριο, είναι «να αναδείξει ουχί αθλητάς των γυμναστικών αγώνων, αλλ’ άνδρας τελείως μεμορφωμένους, ικανούς προς πάσαν επιχείρησιν, γνωστόν δε ότι η άσκησις προθυμοτέρους προς τους αγώνας καθιστά δια την έξιν και φιλοπονωτέρους δια την προς τους πόνους οικείωσιν». Ο Καθηγητής αναφέρεται, επίσης, στο ρόλο των Γυμναστικών Συλλόγων και την ενίσχυσή τους από τους άρχοντες και την κοινωνία. Επισημαίνει δε ότι ο Άγιος επανέφερε το ζητούμενο και χαρακτηρίζει τις θέσεις του ως «Φάρο και Φωτεινό Κέντρο μετά από πολλούς αιώνες λήθης και παραγκωνισμού της σύμμετρης σωματικής παιδείας του ανθρώπου». Δικαίως προτείνει να αξιοποιηθεί η παραπάνω παιδαγωγική θεωρία από την εκπαίδευση.[16]

O Σεβ. Μητροπολίτης Ναυπάκτου Ιερόθεος Βλάχος με αφορμή τους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας το 2004 είχε ανασύρει το λόγο του Αγ. Νεκταρίου Περί Γυμναστικής και σχολίασε θετικά το γεγονός ότι σε μια εποχή που υπήρχε ευφορία για τη δημιουργία Γυμναστικών Συλλόγων, τόσο στην Ελλάδα, όσο και στην Ευρώπη, εν όψει των Ολυμπιακών Αγώνων που αναβίωσαν στην Αθήνα το 1896, ο Άγιος αναγνώριζε την αναγκαιότητα της σωματικής αθλήσεως, αρκεί να γίνεται σύμμετρα και παράλληλα με την άσκηση της ψυχής.[17]

Ο Σεβ. Μητροπολίτης Ναυπάκτου, αναλύοντας τον Περί Γυμναστικής λόγο, εντοπίζει και επιμένει στα σημεία που αιτιολογούν την ανάγκη αρμονικής ανάπτυξης των δυνάμεων της ψυχής και του σώματος, στη μεσότητα ως χαρακτηριστικό της σωφροσύνης, στη φθορά που προξενεί στην ψυχή η υπερβολική άσκηση του σώματος, στην πνευματική, δηλαδή, διάσταση της γυμναστικής, που έχουμε προαναφέρει. Τέλος, τονίζει το σκοπό των Συλλόγων, που κατά τον Άγ. Νεκτάριο είναι η φιλία, η αδελφοποίηση, η απομάκρυνση από την αντιζηλία, η ευγενής άμιλλα, η φιλοτιμία, η απομάκρυνση από την αργία, τη χαυνότητα, την αμέλεια και κάθε κακία για να προετοιμάσουν άνδρες ισχυρούς για την υπεράσπιση της πατρίδας.[18]

Όμως, ο ανωτέρω συγγραφέας παίρνει αφορμή να προχωρήσει πολύ περισσότερο και να εξηγήσει στα επόμενα και σε άλλα παρεμφερή κείμενά του πως οι αθλητές που ακολουθούν την ορθόδοξη θεραπευτική μέθοδο δε χρειάζεται να καταφύγουν σε γκουρού, όπως κάνουν αρκετοί, για «νοερά προπόνηση». Η ορθόδοξη θεολογία, αναφέρει, έχει μια ολόκληρη θεολογία για την εξισορρόπηση των ψυχικών και σωματικών δυνάμεων, ώστε η ψυχή να διευθύνει το σώμα και η Χάρη του Θεού να διευθύνει την ψυχή. Έτσι, ολόκληρος ο άνθρωπος κυβερνάται σωστά.[19]

Ακόμη, τονίζει ότι, όπως αποδεικνύουν και οι Παραολυμπιακοί Αγώνες, το «νους υγιής εν σώματι υγιεί» δεν είναι απόλυτο. Εξάλλου, το παραπάνω απόφθεγμα προέρχεται από τον Ιουβενάλιο, λατίνο ποιητή (1ο-2ο αι. μ. Χ.) και το πλήρες χωρίο είναι: «orandum est ut sit mens sana in corpore sano”, δηλαδή, «είναι ευκταίο να υπάρχει υγιής νους σε υγιές σώμα».[20] Εάν απολυτοποιούσαμε το «νους υγιής εν σώματι υγιεί», η άθληση θα ήταν αυτοσκοπός και θα οδηγούμασταν σε σωματολατρεία.

Έτσι, παίρνουμε κι εμείς αφορμή να εμβαθύνουμε και να θυμηθούμε ότι «τα ασθενή του κόσμου εξελέξατο ο Θεός, ίνα καταισχύνη τα ισχυρά» (Α΄ Προς Κορ. α΄ 27), όπως απέδειξαν τόσοι Άγιοι, αλλά και εξακολουθούν να αποδεικνύουν τόσοι σύγχρονοί μας, παρότι είναι αδύναμοι και ασθενείς σωματικά.[21] Το σώμα μας το σεβόμαστε ως «ναό του Αγίου Πνεύματος», το οποίο λάβαμε από το Θεό (Α΄ Προς Κορ. στ΄ 19), σύμφωνα με τη διδασκαλία του Απ. Παύλου. Όμως, ο ίδιος τονίζει ότι «η σωματική γυμνασία προς ολίγον εστίν ωφέλιμος, η δε ευσέβεια προς πάντα», γιατί υπόσχεται αγαθά και ανταμοιβές για την παρούσα και για τη μέλλουσα ζωή (Προς Τιμ. Α΄ δ΄ 8).

Άλλωστε, η Εκκλησία πάντοτε συνδύαζε και παραλλήλιζε το σωματικό με τον πνευματικό αγώνα, τον αγώνα της ευσεβούς ζωής. Για παράδειγμα, στο χώρο του αθλητισμού τα ρεκόρ διατηρούνται με την εγρήγορση.[22] Ομοίως, στην πνευματική ζωή δεν πρέπει να αμελούμε, διότι η Αγία Γραφή ονομάζει την αμαρτία «μυρμηκολέοντα» (Ιώβ δ΄ 11). Δηλαδή, στην αρχή εμφανίζεται ως μυρμήγκι, αλλά αν δεν το αντιμετωπίσουμε εγκαίρως και με τα κατάλληλα πνευματικά μέσα, θεριεύει και γίνεται λιοντάρι.
Γι’ αυτό, ο μαθητής του Αγ. Δημητρίου, ο Άγιος Νέστορας, ο οποίος νίκησε το γίγαντα Λυαίο, έχει οριστεί ως προστάτης των αθλητών.[23]

Οι Άγιοι, που χαρακτηρίζονται αθλητές του πνεύματος και αγωνίζονται στο πνευματικό στάδιο, δεν αισθάνονται ποτέ άδειοι, αφενός μεν, γιατί ο αγώνας τους γίνεται με τη Χάρη του Θεού και όχι με ανθρώπινα μέσα, αφετέρου δε, γιατί ο αγώνας αυτός δεν έχει τέλος και είναι μια διαρκής τελείωση, όπως εύστοχα σχολιάζει ο Σεβ. Μητρ. Ναυπάκτου Ιερόθεος.[24]

Άρα, κατά την ορθόδοξη διδασκαλία, το σώμα συμπορεύεται και εξαγιάζεται μαζί με την ψυχή, αφού και αυτό αποτελεί ένα από τα δύο βασικά χαρακτηριστικά του ανθρώπου.[25]

Αντιθέτως, πολλοί αρχαίοι Έλληνες Φιλόσοφοι, όπως ο Πλάτων και όσοι επηρεάστηκαν από αυτόν, ως γνωστόν, θεωρούσαν το σώμα ως δεσμωτήριο της ψυχής, η οποία έπρεπε να αποδεσμευτεί από τη φυλακή της, για να επιστρέψει στον κόσμο των ιδεών.

Και για να επιστρέψουμε στον Άγιο Νεκτάριο, παρατηρούμε ότι ο σοφός Ιεράρχης, λόγω της ευρύτητας του πνεύματός του, αντλεί πάμπολλα παραδείγματα από τους αρχαίους Έλληνες, όπως και άλλους σοφούς άνδρες και παιδαγωγούς. Προφανώς, οι συνθήκες της εποχής του ευνοούσαν την αρχαία ελληνική φιλοσοφία, όμως τη δέχεται ως προπαιδεία στο Χριστιανισμό, ο οποίος έφερε την ολοκληρωμένη Αλήθεια. Γράφει χαρακτηριστικά, το καλοκαίρι των Ολυμπιακών Αγώνων, στο κείμενό του Περί της Ελληνικής Φιλοσοφίας ως Παιδαγωγού των Ελλήνων προς το Χριστιανισμόν (17-6-1896): «Ο Έλλην ανευρών εν τω Χριστιανισμώ την εικόνα του τελείου και τον μόνον διδάσκαλον τον δυνάμενον να διδάξη αυτόν παν ό,τι επεθύμει να γνωρίση, να μάθη, και ευρών αυτόν ερμηνευτήν των αισθημάτων αυτού, ενεκολπώθη αυτόν και περιέθαλψεν. Ο Χριστιανισμός ως πρώτον δώρον αυτού εδωρήσατο αυτώ νέαν ζωήν. Ο δε Έλλην υπεστήριξεν αυτόν δια των αγώνων και των αιμάτων του… Η ανθρωπότης εζήτει θείαν αποκάλυψιν όπως μάθη την αλήθειαν και βεβαιωθή και πεισθή… Η ανθρωπότης εύρεν ταύτα εν τω Χριστιανισμώ προς ον εποδηγέτει η Ελληνική φιλοσοφία. Αύτη η εμή περί του ζητήματος τούτου ταπεινή γνώμη».[26]

Συμπερασματικά, μπορούμε να πούμε ότι:
1) Οι απόψεις του Αγίου Νεκταρίου Περί Γυμναστικής και Περί αληθούς και ψευδούς μορφώσεως γενικότερα, θέτουν τα πράγματα στη σωστή τους διάσταση και δεν είναι μόνο διαχρονικές. Θα μπορούσαν, επιπλέον, να δώσουν έμμεσα απάντηση σε επίκαιρα ζητήματα, βιοηθικά διλήμματα κυρίως, που αφορούν το σώμα του ανθρώπου, το οποίο δε λειτουργεί μεμονωμένα, αλλά σε στενή συνάρτηση με την ψυχή του.
2) Η άθληση στοχεύει πρωτίστως στη χαλιναγώγηση της ψυχής του ανθρώπου, στη σμίλευση του χαρακτήρα και της προσωπικότητάς του.
3) Σε μια εποχή που το ανθρώπινο σώμα τείνει να θεοποιηθεί, είναι χρήσιμο να αξιοποιηθεί, ειδικά από τους παιδαγωγούς, η Πατερική διδασκαλία, κατά την οποία η άσκηση χρησιμοποιείται για να μας καταστήσει όχι σωματοκτόνους, αλλά παθοκτόνους. Αυτό θα μπορούσε ιδιαίτερα να εφαρμοστεί μέσα από μια «συνομιλία» μεταξύ Θρησκευτικής και Φυσικής Αγωγής στη σχολική Εκπαίδευση.
4) Η Εκκλησία, μεταξύ των άλλων, προσπαθεί και μέσω του υγιούς αθλητισμού να δώσει νόημα ζωής στους νέους, να τους προσανατολίσει στις «προδιαγραφές» σύμφωνα με τις οποίες δημιουργήθηκε ο άνθρωπος από το Δημιουργό του, ώστε να αντιμετωπιστεί το υπαρξιακό κενό, το οποίο, πολλές φορές, τους οδηγεί σε ακρότητες.

——————————————————————————–
[1] Δημητρακόπουλου Σοφοκλή, Ο Άγιος Νεκτάριος Πενταπόλεως, Ιστορική Βιογραφία βασισμένη σε αυθεντικές πηγές, Αθήνα 1998, σ. 164
[2] ό.π., σ. 166, υποσημ. 18
[3] Πρωτοπρ. Θεοδώρου Ζήση, Ο Άγιος Νεκτάριος ως Διδάσκαλος, Θεσσαλονίκη 2000, σ. 121
[4] Γένεσις, α΄, 37
[5] Μητροπολίτου Ναυπάκτου & Αγ. Βλασίου Ιεροθέου, Μεταξύ δύο αιώνων, Ι.Μ. Γενεθλίου της Θεοτόκου 2000, σ. 152
[6] ό.π. σ. 173
[7] Αγ. Γρηγορίου Νύσσης, ΕΠΕ, τ. 5, σ. 384
[8] ό.π. σ. 199-207
[9] ό.π. σ. 412
[10] Πρωτοπρ. Θεοδώρου Ζήση, Ο Άγιος Νεκτάριος ως Διδάσκαλος, Θεσσαλονίκη 2000, σ. 141
[11] ό.π. σ. 142
[12] ό.π. σ. 143
[13] ό.π. σ. 146
[14] Δημητρακόπουλου Σοφοκλή, Ο Άγιος Νεκτάριος Πενταπόλεως, Αθήνα 1998, σ. 194
[15] Σχετικά με το ποδόσφαιρο ως τρόπο έκφρασης, βλ. την ενδιαφέρουσα ανάλυση του Μητρ. Ναυπάκτου Ιεροθέου Βλάχου στο Ποιότητα Ζωής, Ι.Μ. Γενεθλίου της Θεοτόκου.
[16] Γεωργούλια Διαμαντή, Ομιλία περί Γυμναστικής Αγ. Νεκταρίου, στο Περιοδικό Διάβαση, τεύχος 63, Σεπτ.-Οκτ. 2006, σελ. 24-27.
[17] Μητροπολίτου Ναυπάκτου Ιεροθέου, Ενιαύσιον 2004, Ι. Μητρ. Ναυπάκτου 2005, σ. 274
[18] ό.π. σ. 268-273
[19] ό.π. σ. 274-276 και Μητροπολίτου Ναυπάκτου Ιεροθέου, Το σώμα του ανθρώπου, η άσκηση και η άθλησή του, Αποστ. Διακονία, 2002, σ. 95-96
[20] Μητροπολίτου Ναυπάκτου Ιεροθέου, Το σώμα, η άσκηση και η άθλησή του, Αποστ. Διακονία, 2002, σελ. 103
[21] πρβλ το βιβλίο του Μοναχού Γεωργίου Αλευρά, Πνευματική Ολυμπιάδα, Αθήνα 2004
[22] ό.π. σ. 204
[23] ό.π. σ. 25 κ.ε.
[24] Μητροπολίτου Ναυπάκτου Ιεροθεόυ, Ενιαύσιον 2004, Ιερά Μητρ. Ναυπάκτου 2005, σ. 306
[25] Μητροπολίτου Ναυπάκτου Ιεροθέου, Το Σώμα, η άσκηση και η άθλησή του, Αποστ. Διακονία 2002, σ. 37
[26] Πρωτοπρ.Θεοδώρου Ζήση, Ο Άγιος Νεκτάριος ως Διδάσκαλος, Θεσσαλονίκη 2000, σ. 194-195, 203
Πηγή: www.impantokratoros.gr

Αναζήτηση Θεμάτων Φυσικής Αγωγής στο διαδίκτυο

      Google Custom Search